Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstrliginiń buıryǵy  №145

2014 jylǵy 25 qarasha, Astana qalasy Kommýnaldyq qaldyqtardyń túzilý jáne jınaqtalý normalaryn esepteýdiń  úlgilik qaǵıdalaryn bekitý týraly Qazaqstan Respýblıkasynyń 2007 jylǵy 9 qańtardaǵy Ekologııalyq kodeksiniń 17-babynyń 1-7) tarmaqshasyna sáıkes buıyramyn: 1. Qosa berilip otyrǵan Kommýnaldyq qaldyqtardyń túzilý jáne jınaqtalý normalaryn esepteýdiń úlgilik qaǵıdalary bekitilsin. 2. Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstrliginiń Qaldyqtardy basqarý departamenti Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilengen tártippen: 1) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkeýden ótýin; 2) osy buıryqty Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde onyń memlekettik tirkelgeninen keıin kúntizbelik on kún ishinde resmı jarııalaýǵa buqaralyq aqparat quraldaryna jáne «Ádilet» aqparattyq quqyqtyq júıege joldanýyn; 3) osy buıryqty Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstrliginiń resmı ınternet-resýrsynda ornalastyrylýyn qamtamasyz etsin. 3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý jetekshilik etetin Qazaqstan Respýblıkasynyń Energetıka vıse-mınıstrine júktelsin. 4. Osy buıryq alǵashqy resmı jarııalanǵanynan keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. Mınıstr V.ShKOLNIK. Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstriniń 2014 jylǵy 25 qarashadaǵy №145 buıyryǵymen bekitilgen Kommýnaldyq qaldyqtardyń túzilý jáne jınaqtalý normalaryn esepteýdiń úlgilik qaǵıdalary 1. Jalpy erejeler 1. Osy kommýnaldyq qaldyqtardyń túzilý jáne jınaqtalý normalaryn esepteýdiń úlgilik qaǵıdalary (budan ári – Qaǵıdalar) Qazaqstan Respýblıkasynyń 2007 jylǵy 9 qańtardaǵy Ekologııalyq kodeksiniń 17-babynyń 1-7) tarmaqshasyna sáıkes ázirlendi jáne kommýnaldyq qaldyqtardyń túzilý jáne jınaqtalý normalaryn esepteýdiń tártibin anyqtaıdy. 2. Kommýnaldyq qaldyqtarǵa turmystyq qatty qaldyqtar jáne eldi mekenderde, onyń ishinde adamnyń tirshilik áreketi nátıjesinde túzilgen tutyný qaldyqtary, sondaı-aq quramy men túzilý sıpaty jaǵynan osylarǵa uqsas óndiris qaldyqtary jatady. 2. Kommýnaldyq qaldyqtardyń túzilý jáne jınaqtalý normalaryn esepteý tártibi 3. Kommýnaldyq qaldyqtardyń túzilý jáne jınaqtalý normalary turǵyn úı qorynyń barlyq obektileri, turǵyn emes úı-jaılar úshin jeke-jeke belgilenedi. 4. Kommýnaldyq qaldyqtardyń túzilý jáne jınaqtalý normalary osy Qaǵıdalarǵa 1-qosymshaǵa sáıkes turǵyn úı qorynyń barlyq obektileri úshin jáne turǵyn emes úı-jaılar boıynsha anyqtalady. 5. Kommýnaldyq qaldyqtardyń túzilý jáne jınaqtalý normalary keıinnen eseptik birlikke jınaqtalý kólemin keıin esepteı otyryp, zattaı ólsheý júrgizý jolymen anyqtalady. 6. Zattaı ólsheý júrgizý úshin jaılylyq deńgeıi ártúrli eki úlgidegi turǵyn úı qorynyń obektileri bólinedi: 1) sý qubyry, káriz, gazben jabdyqtaý, ortalyqtan jylytý, qoqys qubyry bar jaıly turǵyn úı; 2) peshpen jylytylatyn, sý qubyry men kárizi joq jaıly emes turǵyn úı. 7. Turǵyndar tarapynan túziletin kommýnaldyq qaldyqtardyń túzilý jáne jınaqtalý normalaryn anyqtaý úshin turǵylyqty halyqtyń mynadaı sany bar ýchaskeler bólip alynady: halqynyń sany 300 myń adamǵa deıingi qalalarda ýchaskeler jaılylyqtyń árbir túri boıynsha turǵyndardyń jalpy sanynyń 2%-yn; halqynyń sany 300 - 500 myń adam bolatyn qalalarda ýchaskeler jaılylyqtyń árbir túri boıynsha turǵyndardyń jalpy sanynyń 1%-yn; halqynyń sany 500 myń adamnan asatyn qalalarda - 0,5%-yn qamtı otyryp tańdalady (sonyń ishinde jaıly emes sektor boıynsha keminde 500 adam). 8. Tańdap alynǵan obektilerde ólsheý júrgizý aldynda jergilikti atqarýshy organdar kommýnaldyq qaldyqtardy jınaý men shyǵarýdy júzege asyratyn uıymdarmen birlesip, osy Qaǵıdalarǵa 2-qosymshaǵa sáıkes nysandar boıynsha turǵyn qory men turǵyn emes úı-jaılardyń kommýnaldyq pasportyn jasaıdy. 9. Túzilgen jáne jınaqtalǵan kommýnaldyq qaldyqtardyń massasy men kólemin anyqtaý úshin ólsheý syzǵyshy men salmaq ólsheý jabdyǵy paıdalanylady. 10. О́lsheýdi bastamas buryn konteınerdegi qaldyqtar tegisteledi jáne ólsheý syzǵyshynyń kómegimen qaldyqtyń kólemi anyqtalady. 11. Jınaqtalǵan qaldyqtardyń massasy tolǵan konteınerlerdi ólsheý jolymen jáne keıin bos konteınerdiń massasyn alyp tastaý arqyly anyqtalady. 12. Eger bir ýchaskede túzilgen jáne jınaqtalǵan qaldyqtardyń jalpy kólemi arnaıy tehnıkanyń (qoqys tasyǵyshtyń) shanaǵyn toltyrǵan jáne basqa ýchaskelerden qoqysty tıeý múmkin bolmaǵan jaǵdaıda, qaldyqtardyń massasyn qoqys tıelgen jáne bos mashınalardy avtomobıl tarazysynda ólsheý jolymen anyqtaýǵa ruqsat etiledi. 13. Túzilgen jáne jınaqtalǵan qaldyqtardyń massasy men kólemi jónindegi derekter osy Qaǵıdalarǵa 3-qosymshaǵa sáıkes nysan boıynsha bastapqy jazba blankisine jazylady. 14. О́lsheý boıynsha bastapqy materıaldardy óńdegennen keıin árbir obektiniń alynǵan derekteri (massasy, kólemi) aptanyń kúnderi boıynsha jalpy sany shyǵarylady jáne osy Qaǵıdalarǵa 4-qosymshaǵa sáıkes nysan boıynsha kommýnaldyq qaldyqtardy túzýdiń jáne jınaqtaýdyń jıyntyq maýsymdyq vedomosine engiziledi. 15. Maýsymdyq ólsheý júrgizilgennen keıin derekter (massa, kólem) osy Qaǵıdalarǵa 5-qosymshaǵa sáıkes nysan boıynsha kommýnaldyq qaldyqtardyń túzilýi men jınaqtalýynyń jıyntyq jyldyq vedomosine engiziledi. 16. Belgili bir obekti boıynsha ólsheý boljanyp otyrǵan kommýnaldyq qaldyqtardy jınaǵanda basqa obektilerdiń kommýnaldyq qaldyqtary aralasyp ketpeýge tıis. 17. Qaldyqtardyń jınaqtalýyn anyqtaǵan kezde birdeı syıymdylyqtaǵy standartty konteınerler paıdalanylady. Qaldyqtardy barynsha tolyq esepke alý jáne birkelki emes túzilý men jınaqtalý koeffısıentin anyqtaý maqsatynda qosymsha konteınerler ornatý kózdeledi, olardy ornatý qajettiligi men olardyń sany tańdap alynǵan ýchaskelerdi teksergen kezde naqtylanady. О́lsheý bastalǵanǵa deıin bir táýlik buryn barlyq konteınerler tolyq tazartylýǵa tıis. 18. О́lsheý boıynsha bastapqy materıaldardy óńdeý ólsheý júrgizgen kúnnen keıingi kelesi kúnnen keshiktirmeı júrgiziledi. 19. Kommýnaldyq qaldyqtardyń túzilý jáne jınaqtalý normalaryn esepteý osy Qaǵıdalarǵa 6-qosymshaǵa sáıkes júrgiziledi. Kommýnaldyq qaldyqtardyń túzilý jáne jınaqtalý normalaryn esepteýdiń úlgilik qaǵıdalary 1-qosymsha Turǵyn qory men turǵyn emes úı-jaılar obektileriniń túrleri № Kommýnaldyq qaldyqtar jınaqtalatyn obektiler Eseptik birlik 1 Jaıly jáne jaıly emes úıler 1 turǵyn 2 Jataqhanalar, ınternattar, balalar úıleri, qarttar úıleri jáne sol sııaqtylar 1 oryn 3 Qonaq úıler, sanatorııler, demalys úıleri 1 oryn 4 Balabaqshalar, bóbekjaılar 1 oryn 5 Mekemeler, uıymdar, ofıster, keńseler, jınaq bankteri, baılanys bólimsheleri 1 qyzmetker 6 Emhanalar 1 adam 7 Aýrýhanalar, sanatorııler, ózge de emdeý-saýyqtyrý mekemeleri 1 tósek-oryn 8 Mektepter jáne ózge de oqý oryndary 1 oqýshy 9 Meıramhanalar, dámhanalar, qoǵamdyq tamaqtaný mekemeleri 1 oryn 10 Teatrlar, kınoteatrlar, konsert zaldary, túngi klýbtar, oıynhanalar, oıyn avtomattarynyń zaly 1 oryn 11 Murajaılar, kórmeler Jalpy alańy 1 m2 12 Stadıondar, sport alańdary Joba boıynsha 1 oryn 13 Sport, bı jáne oıyn zaldary Jalpy alańy 1 m2 14 Azyq-túlik dúkenderi Saýda alańy 1 m2 15 Mashınalardan satý Saýda orny 1 m2 16 О́nerkásiptik dúkender, sýpermarketter Saýda alańy 1 m2 17 Bazarlar, saýda pavılondary, dúńgirshekter, sóreler Saýda alańy 1 m2 18 Azyq-túlik taýarlarynyń kóterme bazalary, qoımalary Jalpy alańy 1 m2 19 О́nerkásiptik taýarlardyń kóterme bazalary, qoımalary Jalpy alańy 1 m2 20 Turmystyq qyzmet kórsetý úıi: halyqqa qyzmet kórsetý Jalpy alańy 1 m2 21 Vokzaldar, avtovokzaldar, áýejaılar Jalpy alańy 1 m2 22 Jaǵajaılar Jalpy alańy 1 m2 23 Dárihanalar Saýda alańy 1 m2 24 Avtoturaqtar, avtomobıldi jýý oryndary, AJS, garajdar 1 mashına-oryn 25 Avtomobıl sheberhanalary 1 jumysshy 26 Garaj kooperatıvteri 1 garajǵa 27 Shashtarazdar, kosmetıkalyq salondar 1 jumys orny 28 Kir jýatyn oryndar, hımııalyq tazalaý oryndary, turmystyq tehnıkany jóndeý oryndary, tigin atelesi Jalpy alańy 1 m2 29 Zergerlik, aıaq kıimdi, saǵattardy jóndeý sheberhanalary Jalpy alańy 1 m2 30 Jóndeý jáne qyzmet kórsetý oryndary (kiltter jasaý jáne sol sııaqtylar.) 1 jumys orny 31 Monshalar, saýnalar Jalpy alańy 1 m2 32 Qalanyń aýmaǵynda jappaı is-sharalar uıymdastyratyn zańdy uıymdar 1000 qatysýshy 33 Baý-baqsha kooperatıvteri 1 ýchaske Kommýnaldyq qaldyqtardyń túzilý jáne jınaqtalý normalaryn esepteýdiń úlgilik qaǵıdalary 2-qosymsha Nysan Turǵyn úı qory obektisiniń kommýnaldyq pasporty Qala ___________________________________________________________ 1. Mekenjaıy ___________________________________________________ 2. Qabattylyǵy _________________________________________________ 3. Úıdiń nómiri __________________________________________________ 4. Turyp jatqan adamdardyń sany, adam ____________________________ 5. Jaılylyq deńgeıi: a) sý qubyrynyń, gazdyń, kárizdiń bolýy ____________________________ b) jylý berý túri (ortalyqtan, peshpen, jergilikti) ___________________ v) otynnyń túri - kómir (tas kómir, qońyr temir), aǵash otyn, gaz _______________________________________________________________ g) qoqys qubyrynyń bolýy _______________________________________ d) aýla aýmaǵynyń alańy, m2 ______________________________________ onyń ishinde jasyl ekpeler bar _______________________________________________ jabyny qatty __________________________________________________ onyń ishinde jaıaýsoqpaqtar ______________________________________ 6. Konteınerlerdiń tıpteri, olardyń sany jáne syıymdylyǵy _______________________________________________________________ 7. Qoqysty shyǵarý kezeńdiligi ____________________________________ 8. Qaıtalama shıkizatty bólek jınaý júrgizile me (qandaı jáne qansha) _______________________________________________________________ Qoldary: T.A.Á., laýazymy Nysan Turǵyn emes úı-jaılar obektileriniń kommýnaldyq pasporty Qala ________________________________ 1. Obektiniń ataýy _____________________________________ 2. Mekenjaıy ________________________________________ 3. Japsarlas salynǵan nemese jeke turǵan (sońǵysynyń qabatyn kórsetý qajet) ________________________________________________ 4. Oryn sany (qyzmetkerler jáne t.b.) ______________________________ 5. Táýligine ótkizý qabileti: oıyn-saýyq kásiporyndary úshin (oryn sany) ________________________ qoǵamdyq tamaqtaný kásiporyndary úshin (taǵam túri) ________________ 6. Qyzmet kórsetetin personaldyń sany, adam ______________________ 7. Úı-jaıdyń jalpy alańy, m2 __________________________________ Onyń ishinde: saýda alańy _________________________________________ qoımalyq jáne qosalqy alań __________________________________ 8. Aýla aýmaǵynyń alańy, m2 __________________________________ Onyń ishinde: jasyl ekpeler bar______________________________________ jabyn qatty _____________________________________________ 9. Konteınerlerdiń tıpi, olardyń sany jáne syıymdylyǵy __________ 10. Qaldyqtardy shyǵarý merzimi __________________________ 11. Tamaq qaldyqtaryn jáne qaıtalama shıkizatty bólek jınaý júrgizile me? (qandaı jáne qansha) __________________________________ Qoldary: T.A.Á., laýazymy Kommýnaldyq qaldyqtardyń túzilý jáne jınaqtalý normalaryn esepteýdiń úlgilik qaǵıdalary 3-qosymsha Formasy Bastapqy jazba blankisi _________________ (kúni) _______________________________________________ obektisi boıynsha (ataýy, mekenjaıy) Konteı-nerdiń r/s № Jınalǵan qaldyqtar qabatynyń bıiktigi, h, m Konteıner negiziniń alańy, S, m2 Konteınerdegi qaldyqtardyń kólemi, h*S, m3 Qaldyqtar tıelgen konteınerdiń massasy (qoqys tasyǵysh), mz, kg Bos konteınerdiń massasy (qoqys tasyǵysh), mp, kg Konteınerdegi qaldyqtardyń massasy, mz - mp 1 2 … Táýlik ishindegi jıyny     Vtáý     Mtáý Kommýnaldyq qaldyqtardyń túzilý jáne jınaqtalý normalaryn esepteýdiń úlgilik qaǵıdalary 4-qosymsha Nysan Obektilerdiń toptary boıynsha kommýnaldyq qaldyqtardyń túzilý men jınalýynyń jıyntyq aılyq (maýsymdyq) vedomosi 20__ jylǵy ___ _____________ bastap ___ ____________ deıin Jaılylyq tıpi _________________________________________ Aptanyń kúnderi Obektiniń ataýy Obektiniń qyzmet túri Eseptik birliktiń sany Jınaqtalǵan kommýnaldyq qaldyqtardyń kólemi/massasy Ortasha tyǵyzdyǵy, kg/m3 Barlyǵy qaıtalama shıkizat iriktep alyndy (bólek jınaǵan kezde) jalpy 1 eseptik birlikke kg m3 kg m3 kg m3 Dúısenbi Seısenbi Sársenbi Beısenbi Juma Senbi Jeksenbi Táýligine ortasha Qoldary T.A.Á., laýazymy Kommýnaldyq qaldyqtardyń túzilý jáne jınaqtalý normalaryn esepteýdiń úlgilik qaǵıdalary 5-qosymsha Nysan Kommýnaldyq qaldyqtardyń túzilýi men jınaqtalýynyń jıyntyq jyldyq vedomosi Jaılylyq tıpi _________________________________________________ Obekt Aı О́lshenetin birliktiń sany Qaldyqtardyń jınalýy Birtekti emes koeffısıent Bólek jınaý, kg jalpy ólshenetin 1 birlikke jalpy ólshenetin 1 birlikke m3 kg m3 kg m3 kg m3 kg m3 kg 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Barlyǵy Táýligine ortasha Qoldary T.A.Á., laýazymy Kommýnaldyq qaldyqtardyń túzilý jáne jınaqtalý normalaryn esepteýdiń úlgilik qaǵıdalary 6-qosymsha Kommýnaldyq qaldyqtardyń túzilý jáne jınaqtalý normalaryn esepteý 1. Kommýnaldyq qaldyqtardyń túzilý jáne jınaqtalý normalaryn esepteý bylaısha júrgiziledi: 1) bir táýlikte obektide kommýnaldyq qaldyqtardy jınaqtaýǵa arnalǵan bir konteınerde túzilgen jáne jınaqtalǵan qaldyqtardyń kólemin anyqtaý (Vkont., m3): Vkont=h*S mundaǵy h - konteınerdiń túbinen bastap jınaqtalǵan kommýnaldyq qaldyqtardyń joǵarǵy núktesine deıingi bıiktik, m; S - konteıner túbiniń alańy, m2; 2) konteınerlik alańda kommýnaldyq qaldyqtardyń túzilýi men jınaqtalýynyń jalpy kólemin anyqtaý (Vtáý, m3), eger konteınerlik alańda kommýnaldyq qaldyqtardy jınaqtaýǵa arnalǵan konteınerlerdiń sany birden artyq bolsa: Vtáý=Vkont1+Vkont2+Vkont3…. mundaǵy Vkont1, Vkont2, Vkont3 - konteınerlik alańda ornalasqan árbir konteıner boıynsha kommýnaldyq qaldyqtardyń túzilýi men jınaqtalýynyń táýliktik kólemi. Esepteý konteınerlik alańda ornalasqan konteınerdiń sanyna baılanysty júrgiziledi; 3) kommýnaldyq qaldyqtardy jınaqtaýǵa arnalǵan konteınerde jınaqtalǵan kommýnaldyq qaldyqtardyń táýliktik massasyn anyqtaý (mkont., kg) mynadaı formýla boıynsha júrgiziledi: mkont =m3- mp mundaǵy mz - qaldyqtar tıelgen konteınerdiń massasy, kg; mp - qaldyqtardan bos konteınerdiń massasy, kg; 4) obektide túzilgen kommýnaldyq qaldyqtardyń táýliktik massasyn anyqtaý (mtáý., kg) mynadaı formýla boıynsha júrgiziledi: mtáý = mkont1+mkont2+mkont3… mundaǵy mkont1, mkont2, mkont3 - konteınerlik alańda ornalasqan árbir konteıner boıynsha kommýnaldyq qaldyqtardyń táýliktik massasy. Esepteý konteınerlik alańda ornalasqan konteınerlerdiń sanyna baılanysty júrgiziledi; 5) jınaqtalý normalary jyldyń maýsymdary boıynsha anyqtalady. О́lsheý qyzmet kórsetý kestesine sáıkes konteınerlik alańnan qaldyqtardy shyǵarǵanǵa deıin táýliktiń bir mezgilinde jeti kún boıy (úzilissiz) júrgiziledi. О́lsheý júrgizý merzimderi: qysta - jeltoqsan/qańtar; kóktemde - sáýir/mamyr; jazda - maýsym/shilde; kúzde - qyrkúıek/qazan. Maýsymdyq kezeń ishinde obektide túzilgen kommýnaldyq qaldyqtardyń kólemin anyqtaý (Vmaýs, m3) mynadaı formýla boıynsha júrgiziledi: Vmaýs=Vtáý1+ Vtáý2+….+ Vtáý7 mundaǵy Vtáý1, Vtáý2 - belgili bir maýsymda ár táýlik ishinde obektide paıda bolǵan kommýnaldyq qaldyqtardyń kólemi; 6) maýsymdyq kezeń ishinde obektide paıda bolǵan kommýnaldyq qaldyqtardyń kólemin anyqtaý (mmaýs, kg) mynadaı formýla boıynsha júrgiziledi: mmaýs= mtáý1 + mtáý2 +…+ mtáý7 mundaǵy mtáý1, mtáý2 - belgili bir maýsymda táýlik ishinde obektidegi kommýnaldyq qaldyqtardyń massasy; 7) obektide kommýnaldyq qaldyqtardyń túzilý kózderiniń sanynan kommýnaldyq qaldyqtardyń ortasha maýsymdyq normasyn anyqtaý mynadaı formýla boıynsha júrgiziledi: kólemi boıynsha (Vtm, m3): Vtm = Vmaýs / (nha) massasy boıynsha (mtm, kg): mtm = mmaýs / (nha) mundaǵy n - maýsymdyq kezeń ishinde baqylaý táýliginiń sany. a - eseptik birliktiń sany; 8) obektide eseptik birlikke kommýnaldyq qaldyqtardyń táýliktik ortasha jyldyq normasyn anyqtaý mynadaı formýla boıynsha júrgiziledi: kólemi boıynsha (Vtom, m3): Vtom= (Vq tm + Vk tm + Vjtm +Vkú tm)/n massasy boıynsha (mtom, kg): mtom= (mq tm + mk tm + mj tm+ mkú tm)/n mundaǵy joǵarǵy ındekster «q», «k», «j», «kú» - qysta - «q», kóktemde - «k», jazda - «j», kúzde «kú» - eseptik birlikte tıisinshe qaldyqtar paıda bolýynyń táýliktik ortasha maýsymdyq normatıvterin bildiredi; n - qaldyqtar paıda bolǵan maýsymnyń sany (n=4). 9) Obektide eseptik birlikte kommýnaldyq qaldyqtardyń paıda bolýymen jınaqtalýynyń jyldyq normasyn anyqtaý mynadaı formýla boıynsha júrgiziledi: kólemi boıynsha (Vj, m3) Vj = Vtoj h nk massasy boıynsha (mj, kg): mj = mtoj h nk mundaǵy nk - jyldaǵy kúnniń sany. 2. Kommýnaldyq qaldyqtardyń ortasha tyǵyzdyǵyn anyqtaý, kommýnaldyq qaldyqtardyń túzilýi men jınaqtalýynyń maýsymdyq jáne táýliktik birtekti emes koeffısıentin anyqtaý maqsatynda qosymsha mynadaı esep júrgiziledi: 1) kommýnaldyq qaldyqtardyń ortasha tyǵyzdyǵyn anyqtaý (gor, kg/m3) mynadaı formýla boıynsha júrgiziledi: gsr =m/V, mundaǵy m jáne V - eseptik birlikte tıisinshe massasy men kólemi boıynsha kommýnaldyq qaldyqtardyń túzilýi men jınaqtalýynyń jyldyq nemese ortasha maýsymdyq normatıvteri; 2) kommýnaldyq qaldyqtardyń túzilýi men jınaqtalýynyń maýsymdyq birtekti emes koeffısıentin (kbe) anyqtaý mynadaı formýla boıynsha júrgiziledi: kólemi boıynsha: Kbe = Vom/Vj massasy boıynsha: Kbe = mom/mj 3) kommýnaldyq qaldyqtardyń túzilýi men jınaqtalýynyń táýliktik maýsymdyq birtekti emes koeffısıentin anyqtaý mynadaı formýla boıynsha júrgiziledi: kólemi boıynsha: Kmbe = Vmaxtáý./Vom mundaǵy Vmaxtáý. - maýsymda obektidegi kommýnaldyq qaldyqtardyń túzilýi men jınaqtalýynyń eń joǵarǵy táýliktik kólemi, m3. massasy boıynsha: ksn = mmaxtáý./mom mundaǵy mmaxtáý. - maýsymda obektidegi kommýnaldyq qaldyqtardyń túzilýi men jınaqtalýynyń eń joǵarǵy táýliktik massasy, kg. 3. Naqty jáne eseptik jyldyq kólemdi salystyrý úshin kommýnaldyq qaldyqtardyń paıda bolýy men jınaqtalýynyń eseptik birlikte belgilengen jyldyq normatıvteri eseptik birliktiń sanyna kóbeıtiledi. Osylaısha alynǵan kommýnaldyq qaldyqtardyń túzilýiniń eseptik jyldyq kóleminiń aıyrmasy olardyń dál sol obektide bir jyl ishinde naqty jınaqtalýynyń bes paıyzynan aspaýǵa tıis. Esepti jáne naqty derekterde bes paıyzdan artyq aıyrma bolǵan jaǵdaıda kommýnaldyq qaldyqtardyń túzilýiniń saralanǵan normatıvteri olar túziletin negizgi obektiler boıynsha talap etilgen qateliktermen nátıjege shyqqanǵa deıin túzetiledi. Buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2014 jylǵy 29 jeltoqsanda Normatıvtik quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine №10030 bolyp engizildi.